1. HIỂU LẦM THỨ NHẤT: ESG CHỈ LÀ MỘT PHIÊN BẢN “NÂNG CẤP” CỦA CSR
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là đồng nhất ESG với trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR). Trong cách tiếp cận này, ESG được xem như các hoạt động thiện nguyện, tài trợ cộng đồng hoặc xây dựng hình ảnh doanh nghiệp.
Cách hiểu này có nguồn gốc lịch sử, khi CSR từng là công cụ chính để doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm xã hội. Tuy nhiên, ESG khác về bản chất: nếu CSR thiên về “hoạt động bên ngoài”, thì ESG gắn trực tiếp với cách doanh nghiệp vận hành và ra quyết định.
Sự khác biệt này đặc biệt rõ trong bối cảnh các yêu cầu về phát thải, chuỗi cung ứng và quản trị ngày càng được chuẩn hóa. Ví dụ, dữ liệu kiểm kê khí nhà kính – vốn là một nội dung kỹ thuật – hiện trở thành một chỉ tiêu ESG quan trọng, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thị trường và vốn.
Hệ quả của hiểu lầm: Doanh nghiệp tập trung vào các hoạt động “hình ảnh” thay vì cải thiện hệ thống quản trị và dữ liệu.
Vì vậy, ESG không phải là “làm điều tốt”, mà là “vận hành tốt” trong một hệ thống có ràng buộc về môi trường và xã hội.
2. HIỂU LẦM THỨ HAI: ESG LÀ CHI PHÍ LÀM GIẢM LỢI NHUẬN
Nhiều doanh nghiệp coi ESG như một gánh nặng chi phí: đầu tư công nghệ xanh, xây dựng hệ thống dữ liệu, thuê tư vấn… Trong ngắn hạn, nhận định này không hoàn toàn sai, nhưng lại bỏ qua bản chất dài hạn của ESG.
Trong thực tế, ESG không chỉ tạo ra chi phí, mà còn giúp doanh nghiệp: giảm rủi ro pháp lý và tuân thủ; tối ưu chi phí năng lượng và tài nguyên; tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp hơn.
Theo xu hướng quốc tế, các nhà đầu tư ngày càng tích hợp ESG vào quyết định đầu tư, và doanh nghiệp có hiệu quả ESG tốt thường được định giá cao hơn hoặc tiếp cận vốn dễ dàng hơn. Tại Việt Nam, với sự hình thành của thị trường carbon theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP, phát thải không còn là “ngoại tác”, mà đã trở thành chi phí thực. Điều này khiến ESG trở thành công cụ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí này.
Hệ quả của hiểu lầm: Doanh nghiệp trì hoãn triển khai ESG, dẫn đến chi phí tuân thủ cao hơn trong tương lai. Cần hiểu đúng, ESG không làm giảm lợi nhuận, mà giúp bảo vệ và tái cấu trúc lợi nhuận trong dài hạn.
3. HIỂU LẦM THỨ BA: ESG CHỈ DÀNH CHO DOANH NGHIỆP LỚN
Một quan điểm phổ biến là ESG chỉ phù hợp với các tập đoàn lớn, có nguồn lực và chịu áp lực từ nhà đầu tư quốc tế. Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) cho rằng ESG “không liên quan đến mình”.
Thực tế lại diễn ra theo chiều ngược lại. Trong chuỗi cung ứng toàn cầu, các doanh nghiệp lớn ngày càng yêu cầu nhà cung cấp phải đáp ứng tiêu chuẩn ESG. Điều này khiến SMEs, dù không trực tiếp chịu áp lực từ thị trường tài chính, vẫn phải tuân thủ ESG để duy trì quan hệ kinh doanh. Ngoài ra, các cơ chế như CBAM của EU đang mở rộng phạm vi tác động đến toàn bộ chuỗi giá trị, không chỉ doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp.
Hệ quả của hiểu lầm: SMEs không chuẩn bị sớm, dẫn đến bị loại khỏi chuỗi cung ứng hoặc mất cơ hội thị trường. Chú ý quan trọng, ESG không phân biệt quy mô doanh nghiệp, mà lan tỏa theo chuỗi giá trị.
4. HIỂU LẦM THỨ TƯ: ESG CHỈ LÀ BÁO CÁO VÀ TRUYỀN THÔNG
Nhiều doanh nghiệp tiếp cận ESG thông qua việc lập báo cáo phát triển bền vững, với mục tiêu chính là đáp ứng yêu cầu công bố thông tin hoặc cải thiện hình ảnh.
Tuy nhiên, báo cáo ESG chỉ là “phần nổi” của hệ thống. Giá trị thực của ESG nằm ở: dữ liệu (đặc biệt là dữ liệu phát thải); quy trình vận hành; cơ chế ra quyết định
Trong bối cảnh khoảng 30% chỉ tiêu SDGs thiếu dữ liệu (United Nations, 2025), việc chỉ tập trung vào báo cáo mà không có hệ thống dữ liệu đáng tin cậy sẽ dẫn đến tình trạng “greenwashing” – tức là thể hiện bề ngoài tốt hơn thực tế.
Hệ quả của hiểu lầm: Doanh nghiệp đầu tư vào báo cáo nhưng không cải thiện thực chất, dẫn đến mất uy tín khi bị kiểm chứng. Phải luôn ghi nhớ, ESG không nằm ở báo cáo, mà nằm ở hệ thống vận hành phía sau báo cáo.
5. HIỂU LẦM THỨ NĂM: ESG LÀ XU HƯỚNG NGẮN HẠN
Một số doanh nghiệp vẫn coi ESG là “xu hướng nhất thời”, tương tự như các phong trào quản trị trước đây. Quan điểm này thường dẫn đến cách tiếp cận chờ đợi hoặc triển khai cầm chừng.
Tuy nhiên, ESG gắn chặt với các thay đổi mang tính cấu trúc: biến đổi khí hậu; chuyển dịch năng lượng; thay đổi tiêu chuẩn thị trường
Việc ban hành các quy định như Nghị định 29/2026 về thị trường carbon và Thông tư 11/2026 về hệ thống đăng ký phát thải cho thấy ESG đang được thể chế hóa, không còn là xu hướng tự phát. Trong bối cảnh này, ESG không phải là “trào lưu”, mà là hạ tầng mới của nền kinh tế.
Hệ quả của hiểu lầm: Doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh do chậm thích ứng. Cần xác định đúng, ESG không phải là xu hướng, mà là tiêu chuẩn vận hành mới của thị trường.
6. HIỂU ĐÚNG ESG LÀ ĐIỀU KIỆN ĐỂ TRIỂN KHAI ĐÚNG
Năm hiểu lầm trên phản ánh một vấn đề chung: ESG thường bị tiếp cận từ bề mặt, thay vì từ bản chất hệ thống. Khi nhận thức sai, doanh nghiệp sẽ triển khai sai, dẫn đến tốn chi phí nhưng không tạo ra giá trị.
Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng hệ sinh thái carbon và chuyển đổi mô hình tăng trưởng, ESG không chỉ là yêu cầu bên ngoài, mà đang trở thành một phần của năng lực nội tại doanh nghiệp.
Nhận định: Hiểu đúng ESG không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ tốt hơn, mà còn giúp doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- The Sustainable Development Goals Report 2025, United Nations
- Viet Nam SDG Investor Map 2022, UNDP
- Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các sửa đổi đến 2025
- Nghị định 06/2022/NĐ-CP; Nghị định 119/2025/NĐ-CP; VBHN 40/2026
- Nghị định 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon
- Thông tư 11/2026/TT-BNNMT quy định quản lý, vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon
