1. ESG VÀ SỰ THAY ĐỔI TRONG BẢN CHẤT CỦA GIÁ TRỊ TÀI SẢN
Trong mô hình thẩm định giá truyền thống, giá trị tài sản và doanh nghiệp chủ yếu được xác định dựa trên các yếu tố tài chính như dòng tiền, chi phí và khả năng sinh lợi. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp, các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG) đang dần trở thành những biến số có ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị.
Sự thay đổi này xuất phát từ việc các yếu tố trước đây được xem là “ngoại vi” – như phát thải khí nhà kính, hiệu quả năng lượng hay rủi ro môi trường – nay đã được nội tại hóa vào chi phí và rủi ro tài chính. Ví dụ, phát thải không còn là vấn đề đạo đức hay trách nhiệm xã hội, mà đã trở thành nghĩa vụ tài chính thông qua cơ chế hạn ngạch và thị trường carbon.
Theo The Sustainable Development Goals Report 2025, tiến độ thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững phụ thuộc lớn vào khả năng đo lường và tích hợp dữ liệu môi trường vào hoạt động kinh tế, cho thấy giá trị tài sản trong tương lai sẽ ngày càng gắn chặt với các yếu tố ESG.
Nhận định: ESG đang chuyển từ yếu tố phi tài chính thành yếu tố cấu thành giá trị tài sản và doanh nghiệp.
2. KHUNG PHÁP LÝ: GIAO ĐIỂM GIỮA CHUẨN MỰC THẨM ĐỊNH GIÁ VÀ HỆ THỐNG ESG
Tại Việt Nam, hoạt động thẩm định giá được điều chỉnh bởi hệ thống chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam và các quy định pháp luật về giá, yêu cầu việc xác định giá trị phải phản ánh trung thực giá trị thị trường trên cơ sở các nguyên tắc và phương pháp định giá được công nhận.
Song song với đó, hệ thống pháp luật về môi trường và phát thải khí nhà kính đã được hoàn thiện đáng kể, bao gồm Luật Bảo vệ môi trường 2020 (được sửa đổi, bổ sung đến năm 2025), Nghị định 06/2022/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 119/2025/NĐ-CP và hợp nhất tại VBHN 40/2026), cùng các quy định liên quan đến thị trường carbon như Nghị định 29/2026/NĐ-CP và Thông tư 11/2026/TT-BNNMT.
Điểm đáng chú ý là hai hệ thống này đang dần hội tụ. Nếu như trước đây, chuẩn mực thẩm định giá chủ yếu tập trung vào các yếu tố tài chính truyền thống, thì trong bối cảnh mới, các yếu tố ESG – đặc biệt là phát thải khí nhà kính – đã trở thành biến số có thể tác động trực tiếp đến dòng tiền, chi phí và rủi ro của tài sản.
Nhận định: Chuẩn mực thẩm định giá đang đứng trước yêu cầu mở rộng để phản ánh đầy đủ các yếu tố ESG trong xác định giá trị.
3. ESG TRONG ĐỊNH GIÁ DOANH NGHIỆP: TÁC ĐỘNG ĐẾN DÒNG TIỀN VÀ CHI PHÍ VỐN
Trong phương pháp định giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền (DCF), ESG ảnh hưởng đến giá trị thông qua hai kênh cốt lõi: dòng tiền dự báo và tỷ lệ chiết khấu.
Thứ nhất, ESG tác động đến dòng tiền thông qua chi phí và doanh thu. Doanh nghiệp có mức phát thải cao sẽ phải đối mặt với chi phí tuân thủ ngày càng lớn, bao gồm chi phí mua hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon trong khuôn khổ thị trường carbon. Ngược lại, doanh nghiệp có hiệu quả ESG tốt có thể tiết kiệm chi phí năng lượng, nâng cao hiệu quả vận hành và mở rộng thị trường.
Thứ hai, ESG ảnh hưởng đến rủi ro và chi phí vốn. Các rủi ro liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị – như vi phạm môi trường, gián đoạn chuỗi cung ứng hay thiếu minh bạch – sẽ làm tăng mức độ rủi ro của doanh nghiệp, từ đó làm tăng tỷ lệ chiết khấu trong định giá.
Trong xu hướng quốc tế, ESG ngày càng được tích hợp vào mô hình định giá như một yếu tố phản ánh rủi ro dài hạn, thay vì chỉ là thông tin bổ sung.
Nhận định: ESG ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp thông qua dòng tiền và chi phí vốn, không phải thông qua hình ảnh hay truyền thông.
4. ESG TRONG ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN: TỪ TÀI SẢN VẬT LÝ ĐẾN TÀI SẢN GẮN VỚI HIỆU SUẤT ESG
Đối với tài sản cụ thể như bất động sản, nhà máy hoặc hạ tầng, ESG đang làm thay đổi cách tiếp cận định giá từ “giá trị vật lý” sang “giá trị vận hành và hiệu suất”.
Trước đây, giá trị tài sản chủ yếu phụ thuộc vào vị trí, công năng và chi phí xây dựng. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, các yếu tố như hiệu quả năng lượng, mức phát thải và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn môi trường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khai thác và chi phí vận hành của tài sản.
Một tài sản có công nghệ lạc hậu, phát thải cao có thể đối mặt với chi phí cải tạo lớn, thậm chí bị hạn chế hoạt động trong tương lai. Ngược lại, tài sản đáp ứng tiêu chuẩn ESG có thể:
- Giảm chi phí vận hành
- Tăng khả năng khai thác
- Nâng cao giá trị thị trường
Điều này cho thấy tài sản không chỉ được định giá dựa trên “cái đang có”, mà còn dựa trên “khả năng thích ứng với yêu cầu ESG trong tương lai”.
Nhận định: Giá trị tài sản ngày càng phụ thuộc vào hiệu suất ESG, không chỉ vào đặc tính vật lý.
5. THÁCH THỨC TRONG TÍCH HỢP ESG VÀO THẨM ĐỊNH GIÁ
Mặc dù tầm quan trọng của ESG ngày càng rõ ràng, việc tích hợp vào thẩm định giá vẫn gặp nhiều thách thức.
Thứ nhất là hạn chế về dữ liệu. Như các báo cáo quốc tế đã chỉ ra, khoảng 30% chỉ tiêu phát triển bền vững thiếu dữ liệu đáng tin cậy, và tại Việt Nam, dữ liệu ESG ở cấp doanh nghiệp vẫn chưa được chuẩn hóa đầy đủ.
Thứ hai là thiếu phương pháp định lượng. Hệ thống chuẩn mực thẩm định giá hiện hành chưa quy định cụ thể cách lượng hóa các yếu tố ESG trong mô hình định giá.
Thứ ba là hạn chế về năng lực chuyên môn. Việc đánh giá ESG đòi hỏi kiến thức liên ngành, trong khi đội ngũ thẩm định giá chủ yếu được đào tạo theo hướng tài chính truyền thống.
Thứ tư là tính không chắc chắn. Các yếu tố ESG thường có tác động dài hạn và khó dự báo, gây khó khăn trong việc đưa vào mô hình định giá.
Nhận định: Thách thức lớn nhất của ESG trong thẩm định giá không nằm ở nhận thức, mà ở dữ liệu và phương pháp.
6. HƯỚNG TIẾP CẬN: TÍCH HỢP ESG VÀO QUY TRÌNH THẨM ĐỊNH GIÁ
Để tích hợp ESG hiệu quả, cần tiếp cận theo hướng hệ thống, trong đó ESG không phải là yếu tố bổ sung, mà là một phần của quy trình thẩm định giá.
Cụ thể, ESG có thể được tích hợp ở các bước như:
- Phân tích tài sản hoặc doanh nghiệp, nhằm nhận diện rủi ro ESG
- Điều chỉnh dòng tiền dự báo để phản ánh chi phí và cơ hội liên quan đến ESG
- Điều chỉnh tỷ lệ chiết khấu để phản ánh mức độ rủi ro
- So sánh thị trường có xét đến yếu tố ESG trong các giao dịch tương tự
Điều quan trọng là các yếu tố ESG cần được lượng hóa ở mức phù hợp, thay vì chỉ dừng ở mô tả định tính.
Nhận định: ESG chỉ có giá trị trong thẩm định giá khi được tích hợp vào mô hình định giá, không phải khi đứng ngoài như một yếu tố tham khảo.
7. THẨM ĐỊNH GIÁ TRONG KỶ NGUYÊN ESG
Trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của biến đổi khí hậu và các yêu cầu phát triển bền vững, việc tích hợp ESG vào thẩm định giá không còn là xu hướng, mà là yêu cầu tất yếu.
Tại Việt Nam, với sự hình thành của thị trường carbon và hệ thống quản lý phát thải, ESG sẽ ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị tài sản và doanh nghiệp. Điều này đặt ra yêu cầu đối với cả doanh nghiệp và tổ chức thẩm định giá phải thích ứng với cách tiếp cận mới.
Những tổ chức sớm tích hợp ESG sẽ có khả năng đánh giá chính xác hơn, quản trị rủi ro tốt hơn và nắm bắt được cơ hội từ thị trường. Ngược lại, nếu tiếp tục sử dụng mô hình định giá truyền thống mà bỏ qua ESG, kết quả định giá có thể không còn phản ánh đúng giá trị thực.
Nhận định: Thẩm định giá trong kỷ nguyên ESG không chỉ định giá tài sản, mà định giá cả rủi ro và cơ hội của tương lai.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- The Sustainable Development Goals Report 2025, United Nations
- Viet Nam SDG Investor Map 2022, UNDP
- Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các sửa đổi đến 2025
- Nghị định 06/2022/NĐ-CP; Nghị định 119/2025/NĐ-CP; VBHN 40/2026
- Nghị định 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon
- Thông tư 11/2026/TT-BNNMT quy định quản lý, vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon
- Hệ thống chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam
